Girişimcilere Avrupa Birliği'nden Müjde: EU Inc.

Avrupa’da girişimcilik bir sabır testidir; sistemi aşmaya çalışmaktan işinizi yapamaz ya da en başta vazgeçersiniz. Sınırların olmadığı tek pazar büyük bir vaat, ancak iş şirket kurmaya, yatırım almaya, büyümeye geldiğinde Avrupa çoğu zaman tek bir pazar gibi değil, birbirine gevşek biçimde bağlı 27 ayrı rejim gibi çalıştı. Avrupa Komisyonu da artık bunu açık biçimde kabul ediyor. Resmî açıklamada, bugün girişimcilerin 27 ulusal hukuk sistemi ve 60’tan fazla şirket formu arasında sıkıştığı, bunun da hem maliyet hem zaman kaybı yarattığı söyleniyor.

Bu yüzden 18 Mart 2026’da açıklanan “EU Inc.” teklifi sadece teknik bir mevzuat haberi değil. Avrupa’nın sonunda şu soruyu ciddiye almaya başlaması anlamına geliyor: Neden bu kıtanın girişimcileri burada doğup başka yerde ölçeklenmek zorunda kalıyor? Neden Avrupa’da üretilen fikirler, sermaye ve hız ararken başka hukuk sistemlerine yöneliyor? Komisyon’un kendi metninde de aynı sorun tarif ediliyor. Avrupa’nın güçlü bir inovasyon tabanı olduğu, ancak yenilikçi şirketlerin küresel ölçekte büyümekte zorlandığı; 2025 itibarıyla Avrupa’da 331 unicorn varken ABD’de bu sayının 1963 olduğu özellikle vurgulanıyor.

Bu haberin beni kişisel olarak heyecanlandırmasının nedeni de tam burada başlıyor. Güney’i ABD şirketi olarak kurmuş olmam tesadüf değildi. Bu kararın arkasında sadece vergi, yatırımcı dili ya da teknik tercihler değil, daha temel bir gerçek vardı: Avrupa, özellikle sınır ötesi düşünen dijital girişimler için uzun süredir yavaş, pahalı ve gereksiz derecede zorlayıcı bir zemindi. Şirket formundan bankacılığa, noter alışkanlıklarından yerel prosedürlere kadar birçok başlık, Avrupa’da iş kurmayı iş yapmaktan daha büyük mesele haline getirebiliyordu. O yüzden bugün Avrupa Komisyonu’nun çıkıp bu tıkanıklığı açıkça tarif etmesi ve buna yapısal bir cevap verme niyetini göstermesi küçümsenecek bir gelişme değil.

EU Inc. Nedir ve Neler Vadediyor?

En dikkat çekici nokta, AB genelinde geçerli olacak tek ve uyumlu bir şirket rejimi fikri. Komisyon’un sunduğu çerçeveye göre bu yeni şirket formu isteğe bağlı olacak; yani ulusal şirket formlarının yerine geçmeyecek ama onlara paralel, AB çapında tanınan yeni bir seçenek yaratacak. Amaç, özellikle startup’lar, scaleup’lar ve yenilikçi şirketler için kuruluş ve büyüme sürecini sadeleştirmek.

Vaat edilen somut başlıklar bugüne kadar Avrupa’da alışık olmadığımız kadar net. Komisyon, EU Inc. şirketinin 48 saat içinde, 100 euronun altında maliyetle, tamamen dijital biçimde kurulabilmesini; asgari sermaye şartı olmamasını; şirket bilgilerinin yalnızca bir kez verilmesini; şirket yaşam döngüsündeki işlemlerin büyük ölçüde dijital yürütülmesini öngörüyor. Yüz yüze formalitelerin azaltılması, hisse devri gibi süreçlerde aracı zorunluluğunun kaldırılması ve yatırım işlemlerinin dijitalleştirilmesi de paketin temel unsurları arasında.

Burada asıl önemli olan hızdan bile çok zihniyet değişimi. Avrupa yıllardır girişimcilikten, inovasyondan, rekabetçilikten söz ediyordu; ama şirket kurmayı hâlâ eski dünyanın refleksleriyle yönetiyordu. EU Inc. teklifinde ilk kez, yatırımcının sevdiği araçlara ve kurucunun ihtiyaç duyduğu esnekliğe de açık bir dil var. Komisyon metninde, gelecekte yatırımcıların tercih ettiği SAFE benzeri sözleşmelere alan açılmasından, dijital finansman süreçlerinden ve şirketlerin düzenlenmiş piyasalara erişiminin kolaylaştırılmasından söz ediliyor. Bu da Avrupa’nın nihayet sadece şirket kurdurmak değil, yatırım alınabilir şirketler üretmek istediğini gösteriyor.

Kurmak Kadar Şirket Kapatmak da Sorun

Bir diğer kritik nokta başarısızlık maliyeti. Avrupa kültürel olarak da hukuken de uzun süre “yeniden dene” mantığını yeterince desteklemedi. Oysa girişimcilik, özellikle teknoloji ve yenilik tarafında, lineer bir başarı hikâyesi değil. Komisyon’un çerçevesi bu gerçeği de teslim ediyor. EU Inc. için sadeleştirilmiş tasfiye ve iflas prosedürleri düşünülüyor; amaç kurucuların daha hızlı kapanış yapabilmesi ve yeniden başlayabilmesi. Avrupa için bu küçük bir detay değil, girişimcilik kültürünün temel taşlarından biri olabilir.

Belki de en kritik vaat şu: şirketlerin AB içinde hangi ülkede kurulacaklarını daha serbest biçimde seçebilmeleri. Kâğıt üstünde tek pazar zaten bunu ima ediyordu. Pratikte ise birçok ülke kendi yerel alışkanlıklarıyla bu akışı zorlaştırıyordu. Komisyon metni, EU Inc. şirketlerinin kurulduğu ülkeye bakılmaksızın diğer üye ülkelerde yerel şirketlerle eşit muamele görmesini hedefliyor; hatta bazı sorunlu yerel uygulamaların AB çapında kara listeye alınmasından söz ediyor. Örnek: bir ekonomik faaliyet için yerel temsilci ya da yerel iştirak zorunluluğu.

Bu yüzden bu haberi yalnızca “AB yeni bir düzenleme açıkladı” diye okumamak gerekiyor. Bu, Avrupa’nın uzun süredir kaybettiği girişimcilik enerjisini geri çağırma adımı olabilir. Komisyon’un kendi haber metninde de bu niyet açık: EU Inc.’in Avrupa’da kalmayı teşvik etmesi ve uzaklara giden şirketleri geri çekmesi bekleniyor. Bu ifade başlı başına önemli, çünkü AB ilk kez sadece iç uyumu değil, kurucu göçünü de siyasi ve ekonomik bir mesele olarak tarif ediyor.

Bu aşamada ortada yürürlüğe girmiş bir sistem değil, Komisyon tarafından sunulmuş bir teklif var. Sürecin ilerlemesi için Avrupa Parlamentosu ve Konsey’in uzlaşması gerekiyor ve Komisyon bu anlaşmanın 2026 sonuna kadar çıkmasını istiyor. Yani bugün heyecanlanmak için neden var, ama kutlama yapmak için henüz erken. Avrupa’nın kronik sorunu zaten çoğu zaman doğru problemi teşhis edip uygulamada aynı cesareti gösterememesi oldu.

Yine de bu metinlerin tonu önemli. Çünkü ilk kez Avrupa, kurucuların neden dışarı baktığını yeterince dürüst biçimde kabul ediyor. Daha da önemlisi, çözümü sadece fon programlarında ya da teşvik cümlelerinde değil, doğrudan şirket hukukunda ve operasyonel basitlikte arıyor. Bu doğru yön. Girişimcilik ekosistemleri yalnızca para ile kurulmaz; hız, öngörülebilirlik, dijital uyum ve sınır ötesi çalışma kolaylığı da en az sermaye kadar belirleyicidir. AB, EU Inc. ile tam olarak bu eksik halkayı tamamlamaya çalışıyor.

Benim açımdan mesele çok basit. Avrupa girişimcilerini yıllarca sabır testine soktu. Kimi zaman yavaşlığıyla, kimi zaman maliyetiyle, kimi zaman da kurucuyu potansiyel değer yaratan biri gibi değil, prosedür yönetmesi gereken biri gibi görmesiyle. Eğer EU Inc. gerçekten anlatıldığı gibi hayata geçerse, bu yalnızca yeni bir şirket formu olmayacak. Avrupa’nın girişimciye bakışında geç kalmış ama değerli bir düzeltme olacak.

Ve evet, bu yüzden bu haber heyecan verici. Çünkü ilk kez, Avrupa’nın kurucuya şunu söylemeye yaklaştığını hissediyoruz: Burada kal. Burada kur. Burada büyü. Seni zorlaştırmak yerine hızlandırmaya çalışacağız.

Kaynak: Avrupa Komisyonu.